Tags

, , , , ,


Προτομή του Αριστοφάνη (Wikimedia Commons)

Προτομή του Αριστοφάνη (Wikimedia Commons)

Κατά τους επόμενους μήνες, πρώτα ο Θεός, οι “Λωτοφάγοι” θα φιλοξενήσουν σειρά κειμένων που θα σχετίζονται με τις Νεφέλες του Αριστοφάνη (ελπίζω το σχέδιο αυτό να υλοποιηθεί, αν και κατά το γνωστό ρητό, όταν ο Θεός βλέπει τους ανθρώπους να κάνουν σχέδια, σκάει στα γέλια!).

Τα κείμενα θα αντανακλούν το υλικό που παράγεται με σκοπό να υποστηρίξει τη διδασκαλία της αριστοφανικής αυτής κωμωδίας στην Γ´ Γυμνασίου στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και των νέων αναλυτικών προγραμμάτων.

Η επιλογή να διδαχθεί κωμωδία στο Γυμνάσιο είναι ομολογουμένως τολμηρή. Στην Ελλάδα διδάσκονται εδώ και μερικά χρόνια οι Όρνιθες. Στην Κύπρο όμως η κωμωδία, εξ όσων γνωρίζω και θυμάμαι, εισάγεται στο αναλυτικό πρόγραμμα για πρώτη φορά.

Ελπίζουμε και (προσ)ευχόμαστε η εκπαιδευτική κοινότητα και οι μαθητές να αγκαλιάσουν την πρωτοβουλία μας με ανοικτό μυαλό και θετικό πνεύμα, ώστε να συλλάβουν όχι μόνο το σπαρταριστό χιούμορ και το σπινθηροβόλο πνεύμα του Αριστοφάνη, αλλά πάνω από όλα τη θεμελιώδη σημασία του είδους που εκπροσωπεί στο πλαίσιο της αθηναϊκής δημοκρατίας.

Είναι γεγονός ότι ο Αριστοφάνης έχει πολλές ιδιαίτερα “πικάντικες” στιγμές. Οι Νεφέλες, ευτυχώς, έχουν λιγότερο τονισμένη τη σεξουαλική θεματική και το στοιχείο της αισχρολογίας. Και πάλι όμως, όσα αποσπάσματα δεν συνάδουν με το ήθος και το ύφος της σχολικής διδασκαλίας θα απαλειφθούν ή θα εξομαλυνθούν. Σκοπός μας δεν είναι ούτε να προκαλέσουμε ούτε να θίξουμε την ηθική και την αισθητική κανενός.

Στην πραγματικότητα, αν αντιληφθούμε την κωμωδία στο τελετουργικό και το πολιτικό πλαίσιο που τη δημιούργησε, συνειδητοποιούμε ότι η αισχρολογία δεν είναι προϊόν ηθικής φαυλότητας ή πνευματικής ένδειας – το εντελώς αντίθετο. Παρά την αθυρόστομη γλώσσα, τον οργιώδη ιθυφαλλισμό και την ανηλεώς εικονοκλαστική κριτική του (παραδόξως, χάρη σ’ αυτά ακριβώς!), λίγα κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας εκπέμπουν τέτοια ασυμβίβαστη, τέτοια αδιαπραγμάτευτη και αδέκαστη προσήλωση στην ηθική όσο οι κωμωδίες του Αριστοφάνη. Η αισχρολογία, άλλωστε, στον Αριστοφάνη έχει ως μακρινό της έστω πρόγονο τις αποτροπαϊκές και καθαρτήριες τελετουργίες με τις οποίες η κοινότητα των πολιτών απαλλασσόταν από το μίασμα, το άγος και τη βασκανία. Όταν ο Αριστοφάνης λοιπόν αισχρολογεί, η γλώσσα του παρασύρει σαν χείμαρρος το Κακό και ανακαινίζει την Πόλη.

Σε ό,τι ακολουθεί δίνουμε εκτενή κατάλογο βιβλιογραφίας, που απευθύνεται στους πιο ειδικούς ή έστω τους πιο τολμηρούς αναγνώστες των “Λωτοφάγων”! Ο κατάλογος αυτός έχει σκοπό να εξυπηρετήσει ως πλοηγός για την εις βάθος μελέτη του Αριστοφάνη και ειδικά των Νεφελών.

Περιλαμβάνει αξιόλογες επιστημονικές εργασίες επί του αντικειμένου γραμμένες στις μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά) και τα ελληνικά. Ως προς τις γενικές μελέτες περιοριστήκαμε να καταγράψουμε μονογραφίες και συλλογικούς τόμους για ευνόητους λόγους. Οσον αφορά στις “Νεφέλες”, καταλογογραφήσαμε εργασίες που περιστρέφονται γύρω από τα κορυφαία ζητήματα ερμηνείας του έργου παραλείποντας άλλες που ασχολούνται με τεχνικότερα θέματα, όπως η παράδοση και η κριτική του κειμένου.

Ο κατάλογος μοιραία είναι επιλεκτικός και ως εκ τούτου ελλιπής. Αν εντοπίσετε σημαντικές ελλείψεις, παρακαλώ επισημάνετέ τις!

Εύχομαι να εντοπίσετε κάτι που να σας φανεί χρήσιμο!

ΓΕΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ (ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΜΟΙ)

  • Albini, U. Riso alla greca: Aristofane o la fabbrica del comico (Rome 1997).
  • Bierl, A.F.H. Ritual and Performativity: the chorus in Old Comedy (Cambridge, Mass. 2009, γερμανικό πρωτότυπο 2001)
  • Biles, Z. P. Aristophanes and the Poetics of Competition (Cambridge 2011)
  • Bowie, A. M. Myth, Ritual and Comedy (Cambridge 1993) – ελληνική μετάφραση: Αθήνα 2005.
  • Brockmann, C. Aristophanes und die Freiheit der Komödie: Untersuchungen zu den frühen Stucken unter besonderer Berucksichtigung der Acharner (Munich 2003)
  • Calame, C. (ed) Poetique d’Aristophane et langue d’Euripide en dialogue (Lausanne 2004)
  • Carrière, J. C. Le carnaval et la politique: Une introduction à la comédie grecque (Paris 1979).
  • Cartledge, P. Aristophanes and his Theatre of the Absurd (Bristol 1990) – ελληνική μετάφραση: Αθήνα 2006.
  • Dearden, C. The Stage of Aristophanes (London 1976)
  • Dobrov, G. The City as Comedy: Society and Representation in Athenian Drama (Chapel Hill 1997)
  • Ehrenberg, V. The People of Aristophanes: A Sociology of Old Attic Comedy (Oxford 1951)
  • Finnegan, R. Women in Aristophanes (Amsterdam 1995)
  • Freydberg, G.B. Philosophy and Comedy: Aristophanes, Logos and Eros (New York & Oxford 2007)
  • Gelzer, T. Der epirrhematische Agon bei Aristophanes (München 1960)
  • Goldhill, S. The Poet’s Voice (Cambridge 1991)
  • Halliwell, S. Greek Laughter (Cambridge 2008)
  • Harriott, R. Aristophanes: Poet and Dramatist (London 1986)
  • Heath, M. Political Comedy in Aristophanes (Göttingen 1987)
  • Henderson, J. (ed.) Aristophanes: Essays in Interpretation (Cambridge, MA 1980)
  • —. The Maculate Muse: Obscene Language in Attic Comedy (2nd ed., Oxford 1991)
  • Holzberg, N. Aristophanes: Sex und Spott und Politik (Munich 2010)
  • Hubbard, T. The Mask of Comedy: Aristophanes and the Intertextual Parabasis (Cornell 1991)
  • Hughes, A. Performing Greek Comedy (Cambridge 2012)
  • Imperio, O. Parabasi di Aristofane (Bari 2004)
  • Jay-Robert, G. L’ invention comique: enquete sur la poetique d’ Aristophane (Besançon 2009)
  • Kozak, L. & Rich, J. (eds), Playing around Aristophanes : essays in celebration of the completion of the edition of the Comedies of Aristophanes by Alan Sommerstein (Oxford 2006).
  • Kyriakidi, N. Aristophanes und Eupolis: zur Geschichte einer dichterischen Rivalität (Berlin 2007)
  • Landfester, M. Handlungsverlauf und Komik in den frühen Komödien des Aristophanes (Berlin 1977)
  • MacDowell, D. Aristophanes and Athens (Oxford 1995)
  • Marshall, C.W. & Kovacs, G. (eds.) No Laughing Matter: Studies in Athenian Comedy (London 2012)
  • Mcleish, K. The Theatre of Aristophanes (London 1980)
  • Moulton, C. Aristophanic Poetry (Göttingen 1981)
  • Newiger, H.-J. Metapher und Allegorie: Studien zu Aristophanes (München 1957)
  • Nichols, P. Aristophanes’ novel forms: the political role of drama (Atlanta 1998)
  • Parker, L.P.E. The songs of Aristophanes (Oxford 1997)
  • Pellegrino, M. Utopie e immagini gastronomiche nei frammenti dell’archaia (Bologna 2000)
  • Platter, C. Aristophanes and the Carnival of Genres (Baltimore 2007)
  • Pütz, B. The Symposium and Komos in Aristophanes (Stuttgart 2003)
  • Rau, P. Paratragodia: Untersuchung einer komischen Form des Aristophanes (München 1967)
  • Riu, X. Dionysism and Comedy (Lanham and Oxford 1999)
  • Reckford, K. Aristophanes’ Old and New Comedy: Six Essays in Perspective (Chapel Hill, NC 1987)
  • Revermann, M. Comic Business: Theatricality, Dramatic Technique, and Performance Contexts of Aristophanic Comedy (Oxford 2006)
  • Robson, J. Humour, Obscenity and Aristophanes (Tübingen 2006)
  • —. Aristophanes: An Introduction (London 2009)
  • Rothwell, K.S. Nature, culture, and the origins of Greek comedy: a study of animal choruses (Cambridge & New York 2007)
  • Ruffell, I. A. Politics and Anti-realism in Athenian Old Comedy: The Art of the Impossible (Oxford 2012)
  • Russo, C.F. Aristophanes. An Author for the Stage (London 1994)
  • Segal, E. (ed.) Oxford Readings in Aristophanes (Oxford and New York 1996)
  • Sidwell, K.C., Aristophanes the Democrat: the Politics of Satirical Comedy during the Peloponnesian War (Cambridge 2009).
  • Sifakis, G. Μ. M. Parabasis and Animal Choruses (London 1971)
  • Silk, M. S. Aristophanes and the Definition of Comedy (Oxford 2000)
  • Sommerstein, A. et al. (eds.) Tragedy, Comedy and the Polis (Bari 1993)
  • Strauss, L. Socrates and Aristophanes, University of Chicago Press: Chicago and London, 1966.
  • Taaffe, L. Aristophanes and Women (London 1993)
  • Taillardat, J. Les images d’Aristophane. Études de langue et de style (Paris 1962)
  • Thiercy, P. Aristophane: Fiction et dramaturgie (Paris 1986)
  • —. Aristophane et l’ancienne comédie (Paris 1999) – ελλ. Μετ.: Αθήνα 2006.
  • Thiercy, P. & Menu, M. Aristophane: la langue, la scène, la cite (Bari 1997).
  • Treu, M. Undici cori comici: aggressività, derisione e tecniche drammatiche in Aristofane (Genova 1999)
  • Vickers, M.J. Pericles on Stage: Political Comedy in Aristophanes’ early plays (Austin, TX, 1997).
  • von Möllendorf, P. Grundlagen einer Ästhetik der alten Komödie: Untersuchungen zu Aristophanes und Michail Bachtin (Tübingen 1995)
  • —. Aristophanes (Munich 2006)
  • Willi, A. The Language of Aristophanes (Oxford 2002)
  • Wright, M. The Comedian as Critic: Greek Old Comedy and Poetics (London 2012)
  • Δεκάζου-Στεφανοπούλου, Φ. Περιθωριακοί και παραβάτες: ο κόσμος των παρεκκλίσεων στην κωμωδία του Αριστοφάνη (Αθήνα 2009)
  • Διαμαντάκου-Αγάθου, Κ. Περί τραγωδίας και τρυγωδίας. Οκτώ ερμηνευτικές διαδρομές στο τραγικό και το κωμικό θέατρο (Αθήνα 2007).
  • —. Στην αρχαία κωμική ενδοχώρα. Εισαγωγή στη σημειολογία του χώρου και του χρόνου στο θέατρο του Αριστοφάνη (Αθήνα 2007)
  • Κατσής, Γ.Δ. (επιμ.), Θάλεια: Αριστοφάνης, 15 Μελετήματα (Αθήνα 2007)
  • Μαρκαντωνάτος, Α & Παππάς, Θ. (επιμ), Αττική Κωμωδία: Πρόσωπα και Προσεγγίσεις (Αθήνα 2011)
  • Παππάς, Θ. Ο φιλόγελως Αριστοφάνης (Αθήνα 1994)
  • Σπυρόπουλος, Η. Αριστοφάνης: σάτιρα, θέατρο, ποίηση (Θεσσαλονίκη 1988)

ΝΕΦΕΛΕΣ

ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΙΣΜΕΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΦΕΛΩΝ:

  • Dover, K.J. Aristophanes: Clouds (Oxford 1968)
  • Sommerstein, Aristophanes: Clouds (Warminster 1982).

ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΦΕΛΕΣ:

  • Byl, S. Les Νuées d᾽Aristophane: une initiation à Eleusis en 423 avant notre ère (Paris 2007)
  • Fisher, R. K. Aristophanes Clouds: purpose and technique (Amsterdam 1984)
  • Marianetti, M. Religion and Politics in Aristophanes’ Clouds (Hildesheim 1992)
  • O’Regan, D. Rhetoric, Comedy and the Violence of Language in Aristophanes’ Clouds (New York & Oxford 1992)
  • Turato, F. Il problema storico delle Nuvole di Aristofane (Padova 1972)

ΕΞΕΙΔΕΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΦΕΛΕΣ

A. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΤΙΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ Ή ΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ ΤΟΜΟΥΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΤΕΘΗΚΑΝ ΠΙΟ ΠΑΝΩ:

  • MacDowell, Aristophanes and Athens, 113-149.
  • Bowie, Aristophanes, 111-140 (ελληνική μετάφραση, 2005)
  • Harriott, Aristophanes, 165-187.
  • Hubbard, Mask of Comedy, 88-112.
  • Marshall & Kovacs, 55-76
  • Reckford, Aristophanes, 388-402.
  • Revermann, Comic Business, 179-235
  • Thiercy & Menu, Aristophane, 269-283
  • Vickers, Pericles on Stage, 22-58.
  • Μαρκαντωνάτος & Παππάς, 538-571, 631-671.

Β. ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ, ΤΙΜΗΤΙΚΟΥΣ ΤΟΜΟΥΣ ΚΤΛ.

  • Ambrosino D. 1983, “Nuages et sens. Autour des Nuées d’Aristophane”, QS 9.18: 3-60.
  • Anderson, C. A. 2008, “Aristophanes and Athena in the parabasis of Clouds”, ElectronAnt 11.2: χωρίς σελίδωση.
  • Barzin M. 1968, “Sur les Nuées d’Aristophane”, BAB 54: 378-388.
  • Beltrametti, A. 1991, “Variazioni del fantastico: Aristofane, Platone e la recita del filosofo”, QS 17.34: 131-150.
  • Bianchetti, S. 1979, “L’ostracismo di Iperbolo e la seconda redazione delle Nuvole di Aristofane”, SIFC 51: 221-248.
  • Bierl, A. 2004, “Alt und Neu bei Aristophanes (unter besonderer Berücksichtigung der Wolken)”, in A. von Müller & J. von Ungern-Sternberg (eds.), Die Wahrnehmung des Neuen in Antike und Renaissance (München) 1-24.
  • Berg, S. 1998, “Rhetoric, nature, and philosophy in Aristophanes’ Clouds”, AncPhil 18.1: 1-19.
  • Bonnechère, P. 1998, “La scène d’initiation des Nuées d’Aristophane et Trophonios: nouvelles lumières sur le culte lébadéen”, RÉG 111.2: 436-480.
  • Borukhovič, V.G. 1959, “Aristophane et Alcibiade” AAntHung 1959 VII : 329-336.
  • Bowie, E.L. 1995, “Le portrait de Socrate dans les Nuées d’Aristophane”, in M. Trédé & P. Hoffmann (eds.), Le rire des anciens (Paris) 53-66.
  • Brelich, A. 1969, “Aristofane come fonte per la storia dell’educazione ateniese”, Dioniso 43: 385-398.
  • Brown, C. G. 1991, “Strepsiades’ wife: Aristophanes, Clouds 41ff.”, Prometheus XVII: 29-33.
  • Brulé, Pierre. 2009, “Contribution des Nuées au problème de l’incroyance au Ve siècle”, in P. Brulé (ed), A norme en matière religieuse en Grèce ancienne: actes du XIe colloque du CIERGA (Rennes, septembre 2007) (Liège) 49-67.
  • Byl S. 1981, “Le vocabulaire de la mètis dans les Nuées d’Aristophane”, AC 50: 112-120.
  • —. 1980, “Parodie d’une initiation dans les Nuées d’Aristophane”, RBPh 58: 5-21.
    • —. 1987, “Pourquoi Aristophane a-t-il intitulé sa comédie de 423 Les Nuées?”, RHR 204: 239-248.
    • —. 1988, “Encore une dizaine d’allusions éleusiniennes dans les Nuées d’Aristophane”, RBPh 64: 68-77.
    • —. 1994, “La parodie de Diogène d’Apollonie dans les Nuées”, RBPh 72.1: 5-9.
    • —. 1999, “Les Nuées, les Grenouilles et les mystères d’Éleusis”, RPhA 17.1: 3-10.
    • —. 2000, “Les Nuées d’Aristophane: parodie d’une initiation à Lébadée?”, RBPh 78.1: 19-29.
    • —. 2000, “Aristophane et Éleusis”, in Colloque « Le théâtre grec antique : la comédie » (Paris) 141-154.
    • —. 2006, “L’hymne homérique à Déméter, les Nuées et Éleusis”, BAGB 2006 (1): 84-99.
    • —. 2008, “Les scholies des Nuées d’Aristophane et l’initiation éleusinienne”. BAGB 2008 (1): 96-100.
    • Casanova, A. 1999, “Parodia filosofica e polemica letteraria nelle Nuvole di Aristofane: qualche riflessione”, in G. Arrighetti (ed.), Letteratura e riflessione sulla letteratura nella cultura classica: tradizione, erudizione, critica letteraria, filologia e riflessione filosofica nella produzione letteraria antica : atti del convegno, Pisa, 7-9 giugno 1999 (Pisa) 367-376.
    • —. 2000, “La revisione delle Nuvole di Aristofane”, Prometheus 26.1: 19-34.
    • —. “Incendio finale nel teatro classico: Nuvole e Troiane”, in S. Bianchetti et al., Ποίκιλμα: studi in onore di Michele R. Cataudella in occasione del 60° compleanno (La Spezia) 279-289.
    • —. 2004, “La difesa dell’educazione tradizionale nell’agone delle Nuvole di Aristofane”, in J. A. Fernández Delgado, F. Pordomingo, A. Stramaglia (eds.), Escuela y literatura en Grecia antigua: actas del simposio internacional, Universidad de Salamanca, 17-19 noviembre de 2004 (Cassino) 83-95.
    • Cavallero, Pablo A. 2007, “La historicidad del Sócrates de Aristófanes y la coincidencia de las fuentes”, REA 109.2: 449-464
      • —. 2008, “La historicidad del Sócrates de Aristófanes y la coincidencia de las fuentes. 2”, REA 110.1: 5-38
      • Courby, F. 1933, “La composition des Nuées d’Aristophane”, REA: 1-23.
      • Danek, S. 2005, “De Socrate apud Aristophanem collaudato”, Eos 92.1: 19-28.
    • Davies, M. 1990, “’Popular Justice’ and the End of Aristophanes’ Clouds”, Hermes 118.2: 237-242.
    • —. 2007, “Comic opsimathia in Aristophanes’ Clouds”, Prometheus 33.1: 17-24.
    • Dekazou-Stefanopoulou, F. 2005, “Δίκες, δικαστές και δικαστήρια στις κωμωδίες του Αριστοφάνη”, EHHD 39: 55-75.
    • Delaunois, M. 1986, “Le comique dans les Nuées d’Aristophane”, AC 55: 86-112.
    • Dover K.J. 1967, “Portrait-masks in Aristophanes”, in R.E.H. Westendorp Boerma (ed.), Κωμῳδοτραγήματα: Studia Aristophanea W.J.W. Koster in honorem (Amsterdam) 16-28.
    • Ebert, J. 1994, “Der Abendschmaus des Sokrates in Aristophanes’ Wolken (V. 177-179)” Philologus 138.2: 215-218.
    • Edmunds, L. 1987, “Il Socrate aristofaneo e l’ironia pratica”, QUCC 55: 7-21.
    • Erbse, H. 1954, “Sokrates im Schatten der aristophanischen Wolken”, Hermes 82: 385-420.
    • Erbse, H. 2002, “Zur Interpretation der Wolken des Aristophanes”, Hermes 130.4: 381-388.
    • Fabrini, P. 1975-1976, “Sulla rappresentabilità delle Nuvole di Aristofane”, ASNP 5: 1-16.
    • Fausti, D. 1982, “Aspetti della sophia nelle Nuvole di Aristofane”, AFLS 3: 1-28.
    • Femia, A. 2005, “I misteri della filosofia: l’iniziazione di Strepsiade nelle Nuvole aristofanee”, Lexis 23: 157-188.
    • Fisher, R.K. 1988, “The relevance of Aristophanes: a new look at the Clouds”, Greece & Rome 35: 23-28.
    • Flashar, H. 1993, “Sokrates im Korbe”, in N. Holzberg, F. Maier et al. (eds.), Ut poesis pictura: Antike Texte in Bildern: II, Untersuchungen (Bamberg) 107-113.
    • Freyburger-Galland, M.-L. 1992, “Aristophane: l’initiation parodiée ou dévoilée? (d’après les Nuées), II”, in L’initiation: actes du colloque international de Montpellier, 11-14 avril 1991, II: L’acquisition d’un savoir ou d’un pouvoir, le lieu initiatique, parodies et perspectives (Montpellier) 185-197.
    • Gavrilov, A.K. 1989, “La communauté savante des socratiques dans les Nuées d’Aristophane”, in Â. Zmud’ Leonid et al. (eds.), Quelques problèmes de l’histoire de la science antique (Leningrad) 62-77.
    • Gavrilov, A.K. 1983, “Die Megaklessäulen der Wolken (Aristophanes Nub. 815 und 124)”, Philologus 127: 163-169.
    • Gelzer Th. 1956, “Aristophanes und sein Sokrates” MH 13: 65-93.
    • Green P. 1979, “Strepsiades, Socrates and the abuses of intellectualism”, GRBS 20: 15-25.
    • Griffith, R. D. 1993, “Strepsiades’ bedroom, wife, and sufferings: three notes on the prologue of Aristophanes’ CloudsPrometheus 19: 135-142.
    • Guilleux, N. 2008, “Strepsiade, Phidon, Phidippide: choix onomastiques et stratégie dramaturgique dans les Nuées”, RPh 82.2: 271-291.
    • Holwerda D. 1958, “De novo priorum Aristophanis Nubium indicio”, Mnemosyne 11: 32-41.
    • Henderson, J. 1993, “Problems in Greek literary history: the case of Aristophanes’ Clouds”, in R.M. Rosen & J. Farrell (eds), Nomodeiktes: Greek studies in honor of Martin Ostwald (Ann Arbor) 591-601.
    • Judet de La Combe, P. 2006, “Strepsiade présocratique: petites réflexions sur la grandeur de la bêtise dans Les Nuées”, Dioniso (N. S.) 5: 54-69.
    • Karavites, P. 1973-1974, “Socrates in the CloudsCB 50: 65-69.
    • Katsouris, A. G. 1997, “Reversals in Aristophanes’ Clouds and in tragedy”, Dodone 26: 51-92.
    • Kleve K. 1989, “The stolen mantle in the Clouds”, SO 54: 74-90.
    • Köhnken, A. 1980, “Der Wolken-Chor des Aristophanes”, Hermes 108.2: 154-169.
    • Landfester, M. 1975, “Beobachtungen zu den Wolken des Aristophanes”, Mnemosyne 28: 380-387.
    • Macleod C.W. 1981, “The comic encomium and Aristophanes’ Clouds 1201-1211”, Phoenix 35: 142-144.
    • Major, W. 2006, “Aristophanes and alazoneia: laughing at the parabasis of Clouds”, Classical World 99.2: 131-144.
    • Marianetti, M. C. 1993, “Socratic mystery-parody and the issue of asebeia in Aristophanes’ Clouds”, SO 68: 5-31.
    • Marino López, A. 1999, “Las Nubes como mimesis perfecta de la relación entre nomos y physis”, Nova Tellus 17.1: 43-96.
    • Marzullo, B. 1953, “Strepsiade”, Maia 6: 99-124.
    • Méautis, G. 1938, “La scène de l’initiation dans les Nuées d’Aristophane”, RHR 118: 92-97.
    • Mignanego, P. 1992, “Aristofane e la rappresentazione di Socrate” Dioniso 62.1: 71-101.
    • Montuori M. 1966, “Socrate tra Nuvole prime e Nuvole seconde”, Atti Accad. di Sc. mor. e polit. della Soc. naz. di Sc., Lett. ed Arti in Napoli 77: 57 p.
    • —. 1997, “Le Nuvole: quale Socrate?”, Filosofia 3a ser. 48.1: 109-122.
    • Morin, B. 2008, “Les Nuées, des Érinyes comiques?”, Polifemo 8: 255-284.
    • Nevola, M.L. 1990-1993, “Meccanismi comici nelle Nuvole di Aristofane”, MCr 25-28: 151-174.
    • Noël, M-P. 2000, “Aristophane et les intellectuels: le portrait de Socrate et des ‘sophistes’ dans les Nuées”, in Colloque « Le théâtre grec antique : la comédie » (Paris) 111-128.
    • Nussbaum M. 1980, “Aristophanes and Socrates on learning practical wisdom”, YCIS 26: 43-97.
    • Olson, D.S. 1994, “Clouds 537-44 and the original version of the play”, Philologus 138.1: 32-37.
    • Papageorgiou, N. 2004a, “Prodicus and the agon of the Logoi in Aristophanes’ Clouds”, QUCC N.S. 78: 61-69.
    • —. 2004b, “Ambiguities in kreitton logos?”, Mnemosyne 57.3: 284-294.
    • Patzer, A. “Die Wolken des Aristophanes als philosophiegeschichtliches Dokument”, in P. Neukam (ed.), Motiv und Motivation (München) 72-93.
    • Philippson, R. 1932, “Sokrates’ Dialektik in Aristophanes’ Wolken”, RhM: 30-38.
    • Pucci P. 1960, “Saggio sulle Nuvole”, Maia 12: 3-42.
    • Reckford K. J. 1967, “Aristophanes’ ever-flowing clouds”, The Emory University Quartely 22: 222-235.
    • —. 1976, “Father-beating in Aristophanes’ Clouds”, in S. Bertman (ed), The conflict of generations in ancient Greece and Rome (Grüner) 89-118.
    • Redfield, J. M. 1999, “Poetry and philosophy in Aristophanes’ Clouds”, in T. Breyfogle (ed), Literary imagination, ancient and modern: essays in honor of David Grene, (Chicago) 50-62.
    • Richardson W. F. 1970, “Δίκη in Aristophanes’ Clouds”, in B. F. Harris (ed), Auckland classical essays presented to E. M. Blaiklock (Auckland) 59-67.
    • Rivers J. E. 1985, “Rhetoric and irony in Aristophanes’ Clouds, 518-562”, in W.M. Calder III, U.K. Goldsmith & P.B Kenevan (eds.), Hypatia: Essays in classics, comparative literature, and philosophy presented to Hazel E. Barnes on her seventieth birthday (Boulder: Colorado) 169-185.
    • Robert F. 1967, “Sur le contraste entre les Nuées et les Cavaliers”, REG 80: 160-164.
    • Rodríguez Alfageme, I. 2000, “La structure scénique dans les « Nuées » d’Aristophane”, in Colloque « Le théâtre grec antique : la comédie » (Paris) 25-45.
    • Romani, S. 2004, “Ad Aristoph. Nubes 661 ss”, QUCC N. S. 78: 71-82.
    • Rosen, R. 1997, “Performance and textuality in Aristophanes’ Clouds”, Yale Journal of Criticism, 10.2: 397-421.
    • Rossetti L. 1974, “Le Nuvole di Aristofane. Perchè furono una commedia e non una farsa”, RCCM 16: 131-136.
    • Schmid W. 1948, “Das Sokratesbild der Wolken”, Philologus 117: 209-228.
    • Scodel, R. 1987, “The ode and antode in the parabasis of Clouds”, CPh 82: 334-335.
    • Scolan, Υ. 2009, “À propos du personnage de Phidippide dans les Nuées d’Aristophane”, BAGB 2009 (1): 69-80.
    • Segal, C.P. 1969, “Aristophanes’ cloud-chorus”, Arethusa 2: 143-161.
    • Settler Spatz, L. 1972, “Metrical motifs in Aristophanes’ Clouds”, QUCC 13: 62-82.
    • Solcan, D. 2006-2008, “Les accusations portées contre Socrate dans les Nuées”, StudClas 42-44: 67-76.
    • Sommerstein, A.H. 2007, “Cloudy swearing: when (if ever) is an oath not an oath?”, in A.H. Sommerstein & J. Fletcher (eds.), Horkos: the oath in Greek society (Bristol) 125-137.
    • Storey, I. C. 1993, “The dates of Aristophanes’ Clouds II and Eupolis’ Baptai: a reply to E. C. Kopff”, AJPh 114: 71-84.
    • Tarrant, H. 1989, “Alcibiades in Aristophanes’ Clouds I and II”, AH 19: 13-20.
    • Tomin, J. 1987, “Socratic gymnasium in the Clouds”, SO 62: 25-32.
    • Tulli, M. 2008, “Platone, il γελοῖον e le Nuvole di Aristofane”, in P. Arduini (ed.), Studi offerti ad Alessandro Perutelli (Roma) 533-541.
    • Vander Waert, P.A. 1994, “Socrates in the Clouds”, in P. A. Vander Waert (ed), The Socratic movement (Ithaca, N.Y.) 48-86.
    • Whitehorn, J. 2002, “Aristophanes’ Representations of Intellectuals”, Hermes 130.1: 28-35.

Advertisements