Tags

, , , , ,


Snip20150730_1Πρόσφατο κείμενο της φίλης Γιώτας Παναγιώτου μου θύμισε τον Ρούπερτ Μπρουκ (1887-1915), τον “ρομαντικό της Σκύρου”, όπως τον χαρακτήρισε η Γιώτα· τον νεαρό Άγγλο ποιητή, που “όντας εθελοντής στη Βασιλική Ναυτική Μεραρχία της Μεγάλης Βρετανίας την περίοδο λίγο πριν την περίφημη απόβαση της Καλλίπολης [αρρώστησε καθ᾽ οδόν προς τα Στενά των Δαρδανελλίων] και πέθανε σε ένα γαλλικό πλωτό νοσοκομείο, το οποίο ήταν αραγμένο στο νησί [της Σκύρου]”.

Παρότι έσβησε μόλις 28 ετών, ο Μπρουκ υπήρξε μεγάλος ποιητής. Από τα πιο γνωστά του ποιήματα υπήρξε το σονέτο “Ο στρατιώτης” (“The soldier”), το οποίο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Poetry το 1915, τμήμα σειράς ποιημάτων υπό τον γενικό τίτλο 1914. “Ο στρατιώτης” είναι η παραμυθία ενός σκοτωμένου Άγγλου πολεμιστή (προς ένα αγαπημένο του πρόσωπο; προς όλους τους συμπατριώτες του; προς την Πατρίδα γενικά;), που έπεσε πολεμώντας μακριά από την πατρική του γη. Πέθανε πολεμώντας για την Αγγλία. Το εγγλέζικο χώμα από το οποίο ήταν φτιαγμένο το θνητό του σαρκίο εξάγνισε και εξάγγλισε τη γη που τώρα τον σκεπάζει – την εξάγγλισε, ώστε αιώνια να τον αγκαλιάζει χώμα πατρίδας.

Δεν ξέρω τι είχε στο μυαλό της η Γιώτα, όταν έγραφε το κείμενό της. Εγώ όμως, τακτικός της αναγνώστης, το διάβασα τις μέρες που στην Κύπρο ανακοινωνόταν η είδηση ότι (επιτέλους!) μετά από 41 χρόνια το κυπριακό κράτος δέησε να ξεκινήσει ανασκαφές στον χώρο του Τύμβου της Μακεδονίτισσας, για να ανακαλύψει (επιτέλους!) την άτρακτο του μοιραίου αεροσκάφους Noratlas, η οποία μπορεί να κρύβει στα σπλάχνα της τα λείψανα δεκαεννέα Ελλαδιτών ηρώων, σκοτωμένων από φίλια πυρά για την ελευθερία της Κύπρου.

Το ποίημα του Μπρουκ ανέκαθεν με συγκινούσε βαθιά. Αυτή τη φορά όμως το διάβασα έχοντας στον νου τις αθάνατες ψυχές ετούτων των ηρώων. Σε αυτούς αφιερώνω τη μετάφραση (και στη Γιώτα, που μου ξαναθύμισε το ποίημα). Αυτοί ένιωσα ότι μού μίλησαν μέσα από τα λόγια του Μπρουκ. Δεν έχει άλλωστε σημασία η εθνικότητα του στρατιώτη. Οι ηρωικοί νεκροί είναι Ένα, Ένα και οι αξίες για τις οποίες θυσιάστηκαν (κι είναι ανεξάρτητες, αμόλυντες απ᾽ τις βουλές των ισχυρών, που σχεδιάζουν τους πολέμους).

Εύχομαι να ανευρεθούν τα άγια τους οστά, ώστε να ταφούν με τις τιμές που τους αξίζουν, άφθαρτα σύμβολα αφοσίωσης και αυτοθυσίας. Αιωνία η μνήμη, η δόξα και η τιμή.

RUPERT BROOKE, “THE SOLDIER”

If I should die, think only this of me:
      That there’s some corner of a foreign field
That is forever England. There shall be
      In that rich earth a richer dust concealed;

A dust whom England bore, shaped, made aware,
      Gave, once, her flowers to love, her ways to roam;
A body of England’s, breathing English air,
      Washed by the rivers, blest by suns of home.

And think, this heart, all evil shed away,
      A pulse in the eternal mind, no less
Gives somewhere back the thoughts by England given;

Her sights and sounds; dreams happy as her day;
      And laughter, learnt of friends; and gentleness,
            In hearts at peace, under an English heaven.

ΡΟΥΠΕΡΤ ΜΠΡΟΥΚ, “Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ”

Κι αν σκοτωθώ, αυτή σου η σκέψη μού ταιριάζει:
    Υπάρχει κάπου μια γωνιά, σε ξένη γη,
που ᾽ναι για πάντα Αγγλία. Εκεί θε να σκεπάζει
    χώμα ακριβό μια χούφτα σκόνη πιο ακριβή.

Στη σκόνη αυτή έδωκε πνοή η Αγγλία μητέρα,
    τ᾽ άνθη της ν᾽ αγαπά και δρόμους να χαρεί·
σάρκα εγγλέζικη ρουφά Εγγλέζο αέρα,
    πάτρια νερά λουσμένη κι ήλιους, καθαρή.
 
Κι αυτή η καρδιά, σκέψου, καθάρια από κακία,
    του αιώνιου νου παλμός, ακέραιη την έννοια
       ανταποδίδει, της Αγγλίας δώρο αγνό.

Ήχους κι εικόνες, όνειρα μέρα γλυκεία,
    το γέλιο, φίλων δίδαγμα, και την ευγένεια,
       καρδιά εν ειρήνη, κάτω απ᾽ αγγλικό ουρανό.

Snip20150730_2ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Το ποίημα μετέφρασε παλαιότερα και ο σπουδαίος, πλην εν πολλοίς άγνωστος στην Ελλάδα, Κύπριος ποιητής Γλαύκος Αλιθέρσης (1897-1965).