Tags

, , , ,


Από την άλλη, είχα και τη μάνα μου σε κατάσταση σχεδόν αλλοφροσύνης, να μου επαναλαμβάνει στερεότυπα: ‘Να βρεις τον Γλαύκο, γιε μου’. Όμως, Πέτρο, το σκέφτηκα πολλές φορές, ιδιαίτερα τώρα που οι γονείς μας έχουν φύγει: Γιατί να τον βρω; Για να κάνει το κομμάτι του ο καθένας, μιλώντας για άλλον έναν ήρωα;

Χαρακτηριστικό απόσπασμα από το καινούριο μυθιστόρημα του Κώστα Λυμπουρή, “Επιβάτες Φορτηγών”.

Ένα μυθιστόρημα-κλωτσιά στα αχαμνά της συλλογικής μας επανάπαυσης, που τελειώνει με τη φράση “Αυτοί δεν έχουν βρεθεί ποτέ”.

Ένα μυθιστόρημα επιστροφής, στο οποίο ο πρόσφυγας επιστρέφει διηνεκώς στον τόπο του, αλλά στην πραγματικότητα δεν επιστρέφει ποτέ — όλο πηγαίνει στο χωριό του, όλο μπαίνει στην αυλή του, όλο χαϊδεύει την εξώπορτα του σπιτιού του και τους τάφους των δικών του, αλλά δεν βρίσκεται ποτέ πραγματικά εκεί: βρίσκεται σε ένα Τοπίο Μνήμης, που οντολογικά κινείται μεταξύ ύπαρξης και ανυπαρξίας.

Ένα μυθιστόρημα αποκατάστασης, ανεύρεσης οστών ηρωικών πλην τεταπεινωμένων, στο οποίο όμως τα οστά κηδεύονται αλλά δεν αναπαύονται ποτέ — διότι βρέθηκαν αυτά και άλλα δεν βρέθηκαν· διότι η ανάπαυση είναι προνόμιο των ζωντανών και όχι των νεκρών· και διότι οι ζωές που σπαταλήθηκαν είτε στο πεδίο μιας μάταιης μάχης είτε στον προθάλαμο μιας ζωής εν αναμονή (εν αναμονή ειδήσεων που δεν έφτασαν ποτέ ή έφτασαν πάρα πολύ αργά) δεν αποκαθίστανται.

Ένα μυθιστόρημα ελπίδας για κάθαρση, που επενδύεται στην επιστροφή του ήρωα είτε στο χωριό του από την προσφυγιά είτε στην Κύπρο την ίδια από την ξενιτειά είτε στις πηγές της συνείδησης πάνω στο ντιβάνι του ψυχιάτρου — μιας επιστροφής που δεν επιτυγχάνεται ποτέ, μένει λειψή, ατελής, ατελέσφορη, βασανιστικά μη καθαρτική.

Πάνω από όλα, οι Επιβάτες Φορτηγών είναι μυθιστόρημα μνήμης, στο οποίο η θύμηση είναι βάρος, θλίψη, ασήκωτη ευθύνη και ενοχή — η ενοχή του επιβιώσαντος, αλλά και η ενοχή του φυσικού αυτουργού, του ανθρώπου “που άδραξε τις πύλες και τις άνοιξε στον εχθρό”, που ενέχεται στην καταστροφή της μεγάλης αγάπης του, της Πατρίδας, έστω και αν τα κίνητρά του ήταν αγνά, αν ο ανιδιοτελής πατριωτισμός του έγινε όργανο αφρόνων ή ωνίων εγκεφάλων.

Επιβάτες-φορτηγών

Στο μυθιστόρημα αυτό οι ήρωες είναι κυριολεκτικά και μεταφορικά Επιβάτες Φορτηγών:

  • “Επιβάτες”, γιατί δεν είναι ποτέ κύριοι της μοίρας τους· άλλοι είναι πάντα στο τιμόνι.
  • Και “φορτηγών”, διότι έτσι, σε φορτηγά απρόσωπα, απάνθρωπα, ισοπεδωτικά, στριμώχνονται ως αρνία επί σφαγήν, για να μεταφερθούν είτε στον βέβαιο θάνατο στο πεδίο της μάχης (όπως οι άνδρες της 181 Πυροβολαρχίας Πυροβολικού), είτε στην αβέβαιη αιχμαλωσία (όπως όσοι μεταφέρονται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή στις φυλακές της Τουρκίας) είτε στο παγερό τραπέζι ενός εργαστηρίου γενετικής (όχι πια άνθρωποι, αλλά σκόρπια κρανία και κόκαλα) είτε τέλος στην προσωρινή υποτίθεται αλλά μονιμοποιούμενη μέρα με τη μέρα προσφυγιά.

Οι “Επιβάτες Φορτηγών” είναι το μυθιστόρημα της εισβολής, ιδωμένης όμως από την προοπτική των τεσσάρων και πλέον δεκαετιών που παρήλθαν από τότε. Περιέχει δυνατές, έως σκληρές σκηνές. Θα αφαιρούσα ίσως ορισμένες παραγράφους στις οποίες τα πράγματα εξηγούνται κάπως σχολικά και θα άφηνα την υπόνοια να χτυπήσει ισχυρότερα (αλλά, once a teacher always a teacher, και ο Λυμπουρής ήταν — είναι — Δάσκαλος με όλα τα γράμματα κεφαλαία). Συνολικά, όμως, πρόκειται για άξιο έργο, που προσφέρεται όλως ιδιαιτέρως για μελέτη στο πλαίσιο του μαθήματος του λογοτεχνικού έργου στη Μέση Εκπαίδευση.

Διαβάστε το 🙂


 

ΑΛΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ “ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΦΟΡΤΗΓΩΝ”

Advertisements