Tags

, , , , , ,


sotiriou-aise-coverΔιάβασα *μονορούφι* και σας συστήνω ανεπιφύλακτα το βραβευμένο μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου, “Η Αϊσέ πάει διακοπές” (Αθήνα: Πατάκης 2015 — Athens Prize for Literature 2015).

Πρόκειται για συναρπαστικό, ενίοτε ωμό και ανελέητο αφήγημα — κατάκτηση, χωρίς υπερβολή, της σύγχρονης κυπριακής πεζογραφίας. 

Το μυθιστόρημα λαμβάνει τον τίτλο του — εμπλουτισμένος καθώς προβάλλει πλέον αυτός με την ανατριχιαστική ειρωνεία της χρονικής απόστασης αλλά και της ιδιαίτερης οπτικής γωνίας του έργου — από την κωδικοποιημένη διαταγή του Τουρκικού ΓΕΕΘΑ με την οποία ξεκίνησε η επιχείρηση “Αττίλας”.

Το αφήγημα κινείται γύρω από την προσωπική ιστορίας μιας Τουρκοκύπριας (Τουρκοκύπριας;), της Χατισέ (Χατισέ;), η οποία συνοδοιπορεί με την ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα σπάργανα μέχρι τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων το 2003. Ο πυρήνας των γεγονότων είναι αληθινός.

Η αφήγηση εκφέρεται από δύο φωνές: μια δευτεροπρόσωπη, εξωδιηγητική, που απευθύνεται στη Χατισέ, και μία τριτοπρόσωπη, η οποία δείχνει να αποτελεί τον εσωτερικό μονόλογο της ηρωίδας.

Η δευτεροπρόσωπη φωνή προωθεί την ιστορία σε έναν οιονεί διάλογο με την πρωταγωνίστρια. Η τριτοπρόσωπη μοιάζει να απηχεί μια σειρά ονειρικών παραστάσεων, θολωμένων μνημών, βιωμάτων ή ακόμη συλλογικής συνείδησης, λαϊκής σοφίας και ταυτότητας.

Η δευτεροπρόσωπη φωνή μιλά για τα μεγάλα, τα σπουδαία, τα σημαντικά. Η τριτοπρόσωπη εστιάζεται στα εντελώς προσωπικά και στα “μικρά”, εκείνα που κάνουν άνθρωπο τον άνθρωπο. Η δευτεροπρόσωπη φωνή μιλά για τα πρόσωπα και τα πράγματα που συνθέτουν τον κόσμο και την τραγωδία της Χατισέ. Η τριτοπρόσωπη φωνή μιλά για φαγητά, για το νοικοκυριό, για λαϊκά παραμύθια και δοξασίες, για φόβους και τρόμους και τραύματα.

Η δευτεροπρόσωπη φωνή, η “επίσημη”, εκφράζεται στην κοινή νεοελληνική. Η τριτοπρόσωπη, η πιο προσωπική — ή, κατ᾽ ακρίβεια, στην ιστορία αυτή, η ανομολόγητη και η κρυφή — στην κυπριακή διάλεκτο.

Στο μυθιστόρημα η Μνήμη, ατομική και συλλογική, ταυτίζεται με αντικείμενα, με φαγητά, με ρούχα, με χρώματα: με μια τσάπα, ένα πολτοποιημένο κόσμημα, ένα φόρεμα, ένα ματσάκι μαραμένο δυόσμο — και με ένα όνομα, μια γλώσσα, μια θρησκεία, καλά κρυμμένη, μυστική, αλλά εσαεί παρούσα, χωνεμένη μέσα στο “νόμιμο” περίβλημά της, ώστε τελικά να διερωτάται κανείς: ποιο είναι το είναι και ποιο είναι το περίβλημα του είναι;

Η ταυτότητα (εθνική, θρησκευτική) αποδομείται στην Αϊσέ ως σύμβαση και κυρίως ως *επιλογή*, που όμως εκ των πραγμάτων δεσμεύει αντί να ελευθερώνει. Η αθωότητα και η ενοχή σχετικοποιούνται και το μόνο που παραμένει απόλυτο είναι ο πόνος — αλλά και η ελπίδα.

Αν θα διαβάσετε κάτι αυτό το καλοκαίρι, διαβάστε την Αϊσέ της Κωνσταντίας Σωτηρίου, η οποία, μέχρι να αξιωθεί ο γράφων να διαβάσει το πρώτο της έργο, έχει ήδη κυκλοφορήσει και το δεύτερο, τη νουβέλα Φωνές από Χώμα (Αθήνα: Πατάκης 2017).

aishe

ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

Advertisements