Tags

,


[ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ ΚΑΙ ΠΑΠΑΓΙΩΤΗ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΛΑΒΕ ΧΩΡΑ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ ΣΤΙΣ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018].

Αγαπητοί φίλοι, καλησπέρα σας. 

Σας καλωσορίζω στην αποψινή εκδήλωση, στην οποία θα παρουσιαστεί η φρεσκοτυπωμένη από τις εκδόσεις Κύμα Ανθολογία Κυπριακής Ποίησης: 1960-2018, αλλά κυρίως θα ακουστούν ζεστές οι φωνές ποιητών του τόπου μας από διαφορετικές γενιές, με αλλιώτικες θεματικές και τεχνοτροπίες.

Η ανθολογία των Χριστοδουλίδη-Νικολαΐδη είναι το καινούριο μέλος μιας πολύ καλής παρέας. Είναι συγκεκριμένα η τέταρτη ανθολογία κυπριακής ποίησης που κυκλοφορεί τα τελευταία δέκα χρόνια: 

Πρόσφατα στην κυπρολογική βιβλιογραφία προστέθηκαν επίσης:

Κυκλοφόρησαν τέλος και τρεις εξειδικευμένες ανθολογίες κυπριακής λογοτεχνίας: 

Το ποιητικό απάνθισμα που παρουσιάζεται απόψε εδώ είναι έργο δύο ποιητών, που συμπεριλαμβάνονται στους ανθολογούμενους, αν και την επιλογή από το έργο τους την έκανε ο εκδότης και όχι οι ίδιοι. Και πάλι, δεν είναι η πρώτη φορά που ανθολογίες της κυπριακής λογοτεχνίας συμπιλούνται από λογοτέχνες:

  • Προαναφέρθηκε η ανθολογία του Βάκη Λοϊζίδη. 
  • Πιο παλιά, το 1965, ο Κώστας Μόντης συνεργάστηκε με τον Ανδρέα Χριστοφίδη για την έκδοση της Κυπριακής Ανθολογίας.
  • Το 1985, ο ποιητής, πεζογράφος και φιλόλογος Λεύκιος Ζαφειρίου, μαζί με τον Λουκά Αξελό, εκδίδουν την Ανθολογία Σύγχρονης Κυπριακής Ποίησης. 

Δεν είναι, βεβαίως, κυπριακό ή ελληνικό το φαινόμενο λογοτέχνες να ανθολογούν ομοτέχνους τους. Σε διαφορετικούς τόπους και εποχές, θυμόμαστε, ενδεικτικά, ότι: 

  • ο Λόρδος Τένυσον συνέβαλε σε μια από τις πολλές εκδόσεις του Palgrave Golden Treasury of English Songs and Lyrics
  • ο Χένρι Λογκφέλοου συμπίλησε το μνημειώδες Poems of Places το 1876-9 (31 τόμοι, 8000 σελίδες!)
  • ο Ραλφ Γουόλντο Έμερσον τον Παρνασσό (1880)
  • ο André Gide μια Anthologie de la poésie française (1949)
  • και ο Τσέσλαβ Μίλοτς το σπουδαίο Βιβλίο Φωτεινών Πραγμάτων, ανθολογία διεθνούς ποίησης (1996). 

Κάθε ανθολόγηση είναι βεβαίως η προσωπική διήθηση ενός πελάγους. Τα κριτήρια είναι πάντοτε και αναπόφευκτα υποκειμενικά—και όταν οι ανθολόγοι είναι ποιητές, η κρίση των κριτηρίωνοφείλει να είναι λιγότερο απόλυτη: διαβάζει κανείς τον προαναφερθέντα Παρνασσό, λ.χ., όχι μόνο για να γνωρίσει τον ανθό της μέχρι τότε αγγλόφωνης ποίησης αλλά και για να μάθει κάτι για το πνεύμα του ιδίου του Έμερσον. Η ανθολογία των Χριστοδουλίδη-Νικολαΐδη συγκεντρώνει εκατοντάδες όμορφους στίχους από μια ενδεικτική γκάμα εν ζωή Ελληνοκυπρίων ποιητών και χαρακτηρίζεται από σειρά καινοτομιών στον τρόπο με τον οποίο οι στίχοι αυτοί φιλτράρονται. Παραμένει όμως πρωτίστως η αποκάλυψη της ιδιαίτερης ματιάς δύο σημαντικών ποιητών, που αντικρύζουν το έργο συγχρόνων τους—και ίσως η ανάλυση αυτού του βλέμματος να είναι το στοιχείο που θα βάλει στο μικροσκόπιό του ο γραμματολόγος του μέλλοντος. Και ας μην γελιόμαστε: θέλει αρετήν και τόλμην αυτή η ματιά, όταν ο ανθολόγος δεν καλύπτεται από κάποιον θεσμό (ο Τένυσον, λ.χ., ήταν Poet Laureate, όταν συνέβαλε στο Golden Treasury), ένα βραβείο-βράχο (ο Μίλοτς ήταν ήδη νομπελίστας) ή τη σχεδόν μεταφυσική αύρα που περιέβαλλε τους μεγάλους ποιητές του 19ουαιώνα, όπως ο Έμερσον και ο Λογκφέλοου. 

Θα έκανε π.χ. ο ομιλών διαφορετικές επιλογές κατά τόπους ως προς τα ονόματα, τα ποιήματα, τις αναλογίες και τα σχετικά; Σαφώς! Αυτό όμως ΔΕΝ είναι το κριτήριο με το οποίο οφείλει να αξιολογήσει κανείς το βιβλίο που έχουμε σήμερα στα χέρια μας. Ισχύει πάντα αλλά για τις ανθολογίες ισχύει περισσότερο: αξιολογούμε το βιβλίο όπως έχει γραφτεί και όχι όπως θα το γράφαμε οι ίδιοι. 

Εν πάση περιπτώσει, όμως, τις αρετές και τις κακίες της ανθολογίας, θα τις εκθέσει αμέσως τώρα η καλή συνάδελφος Εύα Πολυβίου, ιστορικός και φιλόλογος, καθηγήτρια στην Αγγλική Σχολή Λευκωσίας, η οποία θα είναι απόψε η κεντρική μας ομιλήτρια. Την ανακοίνωση της Εύας θα ακολουθήσουν οι αντιφωνήσεις των δύο ανθολόγων-ποιητών, οι οποίοι στη συνέχεια θα συντονίσουν το ομορφότερο — δεν έχω αμφιβολία — κομμάτι της αποψινής βραδιάς: ένας-ένας όσοι από τους ανθολογούμενους κατάφεραν να είναι απόψε εδώ θα ανέβουν στο βήμα και θα μας απαγγείλουν κάτι από το έργο τους. Σας εύχομαι καλή απόλαυση.