Tags

, , , , , , ,


O Μένανδρος γενικά δεν πολυπαίζεται στη σύγχρονη ελληνική και την παγκόσμια σκηνή. Οι αιτίες είναι πολλές.

Πρωτίστως το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι ο Μένανδρος ήταν ο μεγάλος χαμένος της αρχαιότητας μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ανακαλύφθηκε το πρώτο εκτενές απόσπασμα από κωμωδία του, η λεγόμενη Membrana Petropolitana. Και πάλι, όμως, η πρώτη ακέραιη κωμωδία του Μενάνδρου, ο Δύσκολος, που κρυβόταν στην ιδιωτική συλλογή ενός Ελβετού συλλέκτη, δημοσιεύτηκε μόλις το 1959. Η Σαμία και οι Επιτρέποντες, τα άλλα δύο έργα του Μενάνδρου που συνήθως παίζονται, σώζονται περίπου κατά 80%, αλλά και πάλι απαιτούν συμπληρώσεις, προκειμένου να σταθούν στη σκηνή.

Υπάρχει όμως και κάτι πιο βαθύ: αυτού του είδους η λεπτή, αστική, ρομαντική κωμωδία, με τους καμουφλαρισμένους διακειμενικούς υπαινιγμούς στην τραγική παράδοση και την ευφυή χρήση του προσωπείου (και γενικά της ὄψεως) ως βασικής συνιστώσας της παράστασης, χάνει πολύ στη σύγχρονη μεταφορά της. Βέβαια, οι παραστάσεις ειδικά του Εύη Γαβριηλίδη απέδειξαν ότι λαμβάνοντας τις σχετικές πάντα ελευθερίες ο σκηνοθέτης μπορεί να ζωντανέψει τον Μένανδρο.

Για τις παραστάσεις του Εύη Γαβριηλίδη μπορείτε να πληροφορηθείτε αρκετά διαβάζοντας αυτό το κείμενο της συναδέλφου Καίτης Διαμαντάκου.

Για τη Νέα Κωμωδία γενικότερα μπορείτε να συμβουλευθείτε αυτό το κείμενό μας.

Ρωμαϊκό ανάγλυφο του 1ου αι. μ.Χ., που απεικονίζει τον Μένανδρο να μελετά τα προσωπεία που χρησιμοποιούσε στις παραστάσεις του. Villa Getty (Wikimedia Commons)

Ρωμαϊκό ανάγλυφο του 1ου αι. μ.Χ., που απεικονίζει τον Μένανδρο να μελετά τα προσωπεία που χρησιμοποιούσε στις παραστάσεις του. Villa Getty (Wikimedia Commons)

ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΕΣ (1980)

Στο YouTube υπάρχει προς το παρόν μια μόνο παράσταση του Μενάνδρου. Πρόκειται για τους Επιτρέποντες του Αμφι-Θεάτρου και του Σπύρου Ευαγγελάτου σε μετάφραση και συμπλήρωση Τάσου Ρούσσου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι του Γιώργου Πάτσα. Τον Σμικρίνη υποδύεται ο Κώστας Τσιάνος, τον Ονήσιμο ο Δημήτρης Καταλειφός, την Παμφίλη η Ζωή Ρηγοπούλου και τον Χαρίσιο ο Βασίλης Γκούστης. Στα ιντερμέδια ακούγεται μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Για τους Επιτρέποντες μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ.

ΣΑΜΙΑ (1993, 2013)

Η Σαμία του ΘΟΚ, σε σκηνοθεσία Εύη Γαβριηλίδη και στην εκπληκτική μετάφραση του Γιάννη Βάρβέρη (ο οποίος απέδωσε τον λόγο του Μενάνδρου στην αστική καθαρεύουσα της αθηναϊκής μπελ επόκ), αποτελεί αναμφίβολα την πιο επιτυχημένη απόπειρα αναβίωσης του Μενάνδρου στη σύγχρονη σκηνή.

Η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά το 1993 με Μοσχίωνα τον πολύ νεαρό τότε Αλκίνοο Ιωαννίδη και Δημέα τον εξαίρετο Κώστα Δημητρίου. Είκοσι χρόνια αργότερα η παράσταση αναβίωσε με αρκετούς από τους παλαιούς συντελεστές, συμπεριλαμβανομένων των δύο προαναφερθέντων, να επανέρχονται.

Στο Youtube υπάρχει δυστυχώς μόνο αποσπάσματα της παράστασης, το οποίο παρόλα αυτά είναι αρκετό ώστε να αντιληφθεί κανείς την ουσία της σκηνοθετικής πρότασης.

Το πρώτο απόσπασμα προέρχεται από την αρχή της παράστασης:

Το δεύτερο απόσπασμα περιλαμβάνει τα τελευταία δεκαπέντε λεπτά:

Advertisements